TİP 1 DİYABETLİ BİREYLERDE KARBONHİDRAT SAYIMIEĞİTİMİNİN GLİSEMİK DEĞİŞKENLİK BELİRTEÇLERİNE,BAZI KARDİYOMETABOLİK RİSK FAKTÖRLERİNE VEİNSÜLİN DOZ MİKTARINA ETKİSİNİN SAPTANMASI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme Ve Diyetetik Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEVİN AVHAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Gözde Arıtıcı Çolak
Eş Danışman: Murat Baş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma ile tip 1 diyabetli bireylerde karbonhidrat sayımı eğitiminin (KHSE) HbHbA1c, glisemik değişkenlik ve kardiyovasküler risk faktörlerinin belirteçleri ile insülin doz miktarına etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Nisan 2021 – Nisan 2022 tarihleri arasında Türkiye Diyabet Vakfı Küçükyalı Dahiliye Merkezine başvuran 21-55 yaş aralığında olan, 7'si erkek, 23'ü kadın toplam 30 tip 1 diyabetli birey ile yürütülmüştür. Bireylerin yaş ortalamaları 35,93 10,55 yıl (erkeklerde 30,43 8,28 yıl, kadınlarda 37,61 10,74 yıl) olarak bulunmuştur. Çalışmaya katılan bireylerin genel demografik bilgileri, antropometrik ölçümleri, beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıkları, diyabet bakımı ile ilgili bilgileri ve besin tüketimleri (2 gün hafta içi, 1 gün hafta sonu) kaydedilmiştir. Katılımcıların eğitim öncesi ve sonrası glisemik değişkenlik belirteci olan varyans katsayısı (VK) ve hedefte geçen süre (TIR, TAR, TBR) verileri kullandıkları glukoz ölçüm sisteminin web veri tabanından elde edilmiş, biyokimyasal parametrelerine ve günlük uyguladıkları insülin miktarına merkezin hasta izlem dosyası kayıtlarından ulaşılmıştır. Bireylere ilk görüşmeden başlayarak ilk ay her hafta, sonrasında iki haftada bir randevulaşarak KHSE tüm aşamaları verilmiştir. Çalışmadan 12 hafta sonra, BKİ, günlük diyetlerinde aldıkları enerji, makro ve mikro besin ögeleri alımları ile günlük uyguladıkları insülin miktarı arasında fark gözlemlenmemiştir. Çalışma sonunda HbHbA1c'de (W=-3,701; p 180'de (T=-3,365; p 250 mg/dL'de (W=-4,029; p<0,001) ve VK'da (T=2,291; p<0,5) anlamlı azalma olduğu, TIR 70-180 mg/dL değerinde ise artış (W=-4,466; p<0,001) olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak, vücut ağırlığında, toplam günlük insülin miktarında ve fiziksel aktivite süresinde değişim olmadan tip 1 diyabetlilerde KHSE'nin HbHbA1c, TIR, TAR ve VK değerlerinde iyileşme sağlayarak glisemik kontrole katkı sağladığı gösterilmiştir.