Acil durumlarda beslenme rehberinin geliştirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDA SERTDEMİR

Danışman: Murat Baş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, acil durumlarda beslenme alanında yapılan insani yardım müdahaleleri için kapsamlı bir rehber sunmak amacıyla yapılmıştır. Çalışma; rehber ve pilot proje olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Rehber niteliğindeki kısımda; uluslararası kabul gören ve acil durumlar için tasarlanmış rehber ve dökümanlardan faydalanılarak; insani yardım sistemi, acil durumlarda beslenme ve gıda güvencesi değerlendirme tipleri, göstergeleri ve müdahale yöntemleri derlenmiştir. Pilot proje olan ikinci kısımda, Gaziantep ve Hatay'da Suriyeli ve Türkiyeli halklar için gıda güvencesi ile anne, bebek ve küçük çocuk beslenme (IYCF) değerlendirmesi yapılmıştır. Değerlendirmenin amacı mevcut projeleri ihtiyaca yönelik düzenlemek ve yeni beslenme projelerine öneri sağlamaktır. Uluslararası kabul görmüş beslenme ve gıda güvencesi göstergelerine göre Türkçe ve Arapça anket hazırlanarak iki aşamalı küme örneklemesi uygulanmıştır. Gıda güvencesi için toplam 1873 haneye ve IYCF değerlendirmesi için 385 anneye ulaşılmış, sonuçlar göstergelere göre değerlendirilmiştir. Gıda güvencesi göstergesi olan gıda tüketim skoru 105 üzerinden Suriyeli hanelerde 56,6 ve Türkiyeli hanelerde 79,1' dir. IYCF değerlendirmesi için Suriyeli ve Türkiyeli bebek ve çocuklarda sırasıyla; emzirmeye erken başlama %54 ve %55, 6 aya kadar sadece anne sütü ile beslenme %40 ve %53, mama ile beslenme %39 ve %26, zamanında ek gıdalara geçiş oranı %64 ve %82, besin çeşitliliğini ölçen minimum besin çeşitliliği %36 ve %56'dır. İki topluluk arasında sadece anne sütü ile beslenme, minimum besin çeşitliliği, sıklığı ve kabul edilebilir beslenme göstergeleri arasında anlamlı bir fark ( p<0.05) bulunmuştur. Bu sonuçlara göre beslenme farkındalık artırma müdahaleleri, beslenme uzmanı ve hizmetlerinin artırılması, tarım gibi gelir getirici müdahaleler ile entegre edilmiş beslenme müdahale yöntemleri önerilmiştir.