Investigation of genetic causation underlying microlissencephaly spectrum of disorders
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Genom Çalışmaları Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: MELİSA ARAL
Danışman: Kaya Bilgüvar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Önemli ölçüde heterojenlik gösteren mikrolizensefali (MLIS) bozuklukları, sıklıkla diğer kortikal malformasyonlarla birlikte ortaya çıkan, değişken kalıtım kalıpları, klinik şiddet düzeyleri ve ilişkili sendromik özellikler sergileyen geniş bir fenotipik spektrumu sunar. Nörogelişimsel bozukluklar (NDD) popülasyonunda düşük prevalansa sahip olmalarına rağmen, bu bozukluklar genellikle ağır seyirlidir ve açıklığa kavuşturulmaları için genom düzeyinde derinlemesine analiz gerektirir. Tüm ekzom dizileme (WES) teknolojisinin kullanımı, daha önce tanımlanamamış hastalık etkeni varyantların tespit edilmesini mümkün kılmıştır. Bu çalışmada, akraba olmayan dokuz Türk mikrolizensefali hastasının ekzom dizileme verileri analiz edilmiştir. Hem küçük ölçekli varyantlar (SNV/indel) hem de yapısal varyant (CNV/SV) analizleri ile sendromik MLIS vakaları değerlendirilmiş, etiyolojisi açıklanamayan olgular için ise gen ve yolak düzeyinde ileri analizler gerçekleştirilmiştir. Bulgularımız, dokuz hastanın altısında hastalıkla ilişkilendirilmiş MLIS genlerinde patojenik varyantlar tanımlarken; geri kalan üç olguda ise klasik analizlerle açıklanamayan, nöronal gelişim süreçlerinde rol oynayan kritik yolaklarla ilişkili olabilecek yeni aday gen varyantlarına bağlı muhtemel biyolojik mekanizmaların anlaşılmasına katkı sağlamıştır. Diğer nadir hastalıkların yanı sıra, MLIS için bu bilgi boşluklarının giderilmesi, bu karmaşık durumların altında yatan mekanizmaları daha iyi kavramaya yönelik önemli bir araştırma alanı olarak değerlendirilmektedir