Photodynamic Therapy Activities of Phthalocyanines on Cancer
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Medikal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ŞEYMA IŞIK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Özge Can
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kanser, dünyada ölüme en çok sebebiyet veren hastalıklardan bir tanesidir. Kanser tedavisi için farklı yaklaşımlar söz konusudur. Fotodinamik tedavi, radyoterapi ve cerrahi yöntemlerinden daha az invaziv olması, ayrıca hücreyi kemoterapötik ilaçlara ve iyonlaştırıcı radyasyona dirençli hale getiren mekanizmaları elimine edebilmesi, kıyasla ucuz bir tedavi yöntemi olması gibi pek çok avantaja sahip olmasından dolayı ümit vaat eden kanser tedavilerinden biridir. Fotodinamik tedavi temelde, enerjisini / fotonunu yakındaki moleküler oksijene aktaran ışığa duyarlılaştırıcı bir molekülün belirli dalga boyunda ışık ile uyarılmasına dayanır. Bu mekanizma, zararlı singlet oksijenin ve reaktif oksijen parçacıklarının oluşumuna neden olarak hücresel hasara yol açar. Ftalosiyanin molekülleri sentetik makrosiklik kimyasal bileşiklerdir. Absorpsiyon spektrum karakteristikleri ve hücresel hasara yol açan singlet oksijeni oluşturmak için gerekli olan enerjiyi üretebilme kapasiteleri sayesinde, fotodinamik tedavide bir ışığa duyarlılaştırıcı madde olarak kullanılabilmektedirler. Bu tez çalışmasında, dokuz tane özel olarak sentezlenmiş simetrik yapıda olan suda çözünür ftalosiyanin molekülünün in vitro fotodinamik tedavi etkileri birçok açıdan incelenmiştir. Floresan özellikleri olan bu moleküller, bu özellikleri kullanılarak, hücrelere bağlanma kapasiteleri, floresan başka bir madde ile boyanmaya gerek duyulmaksızın akış sitometrisinin uygun kanalları ile gösterilmiştir. Moleküllerin biyouyumluluğu, fare fibroblast L929 hücreleri üzerinde çalışılmıştır. Moleküllerin biyouyumluluğunun gösterilmesinden sonra, ilk önce PDT çalışmaları için kullanılacak toksik olmayan konsantrasyon aralığının belirlenmesi için karanlıkta sitotoksisite deneyleri yapılmıştır. Belirlenen uygun Pc konsantrasyonu ve ışık dozunda, farklı kanser hücre hatlarında fotodinamik tedavi uygulaması gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, fotodinamik tedavi kaynaklı hücresel hasarın, reaktif 4 oksijen parçacıklarının oluşumu ile tetiklenip tetiklenmediğini göstermek amacıyla, her tedavi grubu için oksidatif stres değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmada kullanılan tüm moleküllerin biyouyumlu oldukları, hücresel alım özelliklerine sahip oldukları, karanlıkta sitotoksisitelerinin bulunmadığı gösterilmiştir. Ayrıca, merkez metali bulundurmayan morfolinil gruplu ftalosiyanin molekülü olan HQH2Pc molekülü hariç her molekül, fotodinamik tedaviye bağlı hücre ölümüne neden olmuştur ve bu hücre ölümünün reaktif oksijen parçacığı üretimine bağlı olduğu gösterilmiştir. En yüksek PDT etkisi, tükürük bezi karsinom hücrelerinde ve katyonik çinko ftalosiyanin molekülü olan EH1 molekülünde belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu moleküller ileri çalışmalar için fotodinamik tedavide ışığa duyarlılaştırıcı ajanlar olarak kullanılabilecek güçlü adaylardır.