Sağlık Profesyonellerinde Sosyal Medya Bağımlılığı: Sistematik Derleme Çalışması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NEVİN AKYÜZ

Danışman: Berna Eren

Özet:

Bu çalışma, sağlık profesyonellerinde sosyal medya bağımlılığı, sosyal ağ bağımlılığı ve problemli sosyal medya kullanımına ilişkin yayımlanmış araştırmaların sistematik biçimde incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Sistematik derleme tasarımındaki çalışmada yayın seçme süreci PRISMA 2020 akış yaklaşımı doğrultusunda yapılandırılmıştır. İnceleme kapsamına 2016-2025 yılları arasında yayımlanan, tam metnine erişilebilen, Türkçe veya İngilizce yazılmış ve sağlık profesyonellerinde sosyal medya bağımlılığını ya da problemli sosyal medya kullanımını doğrudan değerlendiren nicel araştırmalar dahil edilmiştir. Tarama sonucunda ulaşılan 358 kayıttan 20 yinelenen kayıt çıkarılmış, 338 kayıt başlık ve özet düzeyinde değerlendirilmiş, 17 yayının tam metni incelenmiş ve dahil etme ölçütlerini karşılayan 13 çalışma derlemeye alınmıştır. Dahil edilen çalışmaların Türkiye, Çin, Suudi Arabistan ve Pakistan’da yürütüldüğü; örneklemlerin sağlık çalışanları, sağlık profesyonelleri ve hemşirelerden oluştuğu belirlenmiştir. Çalışmaların tamamı kesitsel tasarımdadır. Bulgular, sosyal medya bağımlılığının psikolojik sıkıntı, yalnızlık, uyku sorunları, akıllı telefon bağımlılığı, nomofobi, tükenmişlik, iş doyumu, işe bağlılık, iş performansı, sosyal kaytarma, dikkat dağınıklığı, bilinçli farkındalık ve işyeri şiddeti gibi değişkenlerle birlikte ele alındığını göstermiştir. Sonuç olarak sosyal medya bağımlılığı, sağlık profesyonellerinde psikolojik, dijital, mesleki ve etik boyutlarıyla değerlendirilmesi gereken çok boyutlu bir konudur. Gelecekte boylamsal, çok merkezli, karma yöntemli ve müdahale odaklı çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Anahtar Sözcükler: Sağlık profesyonelleri, Sosyal medya bağımlılığı, Problemli sosyal medya kullanımı, Dijital profesyonellik, Sistematik derleme