KATI DİYET KONTROLÜ, ESNEK DİYET KONTROLÜ VE SEZGİSEL YEME: YEME BOZUKLUĞU VE BEDEN İMAJ ENDİŞELERİ ÜZERİNDEKİ FARKLI İLİŞKİLER
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUŞRA ÇETİN
Danışman: Murat Baş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma,katı kontrollü diyet, esnek kontrollü diyet ve sezgisel beslenmenin; yeme bozukluğu davranışları, beden imaj endişeleri ve bedeni beğenme arasındakifarklı ilişkileri incelemek amacıyla tanımlayıcı bir çalışma olarak planlanmıştır. Çalışmaya 18-35 yaş arası 363 kişi dahil edilmiştir. Araştırmada katılımcıların yaş, cinsiyet, mevcut beden kitle indeksleri ve vücut ağırlığına karşı yaklaşımlarının tespiti için bir ön anket uygulanmıştır ve buna ek olarak yedi ölçek kullanılmıştır. 23-maddeli Sezgisel Yeme Ölçeği-2, Bilişsel Kısıtlama Ölçeğinin 12-maddeli Esnek Kontrol Altölçeği ve 16-maddeli Katı Kontrol Altölçeği, Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği, 3 Faktörlü Beslenme Ölçeği, Beden Kontrol Ölçeği, Egzersiz Sebep Ölçeği ve Bedeni Beğenme Ölçeği. Verilerin değerlendirilmesi TURCOSA (Turcosa Analytics Ltd Co, Turkey, www.turcosa.com.tr) istatistik yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin istatistiksel değerlendirmesinde tanımlayıcı istatistiksel metodlar (ortalama, standart sapma, sıklık, yüzde), Shapiro-Wilk testi, çok değişkenli doğrusal regresyon analizi kullanılmış ve Spearman korelasyon katsayısı, Pearson korelasyon katsayısı ve sınıf içi korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Araştırma kapsamına alınan bireylerin yaş ortalamaları 23,2±3,3 yıl olup, %74,38'i kadın, %25,62'si erkek olarak saptanmıştır. Katı ve esnek kontrol arasında güçlü, pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki(rho=0.610, p<0.001);esnek kontrol ve sezgisel yeme puanları arasında pozitif yönlü çok zayıf bir ilişki bulunmuştur(rho=0.1045, p=0.033); sezgisel yeme ve katı kontrol puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki (rho=-0.088, p=0.095) bulunamamıştır. Katı kontrol ile yeme bozukluğu davranışları ve beden imaj endişeleri arasında pozitif yönlü ve katı kontrol ve bedeni beğenme arasında ters yönlü ilişki bulunmuştur. Esnek kontrol ile duygusal yeme hariç yeme bozukluğu davranışları ve beden imaj endişeleri arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur ve esnek kontrol ve bedeni beğenme arasında ilişki saptanamamıştır. Sezgisel beslenme ile yeme bozukluğu davranışları ve beden imaj endişeleri arasında ters yönlü ve sezgisel beslenme ve bedeni beğenme arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. On beş gün arayla test-tekrar test uygulanarak geçerlilik ve güvenilirliği araştırılan Bilişsel Kısıtlama Ölçeğinin 12-maddeli Esnek Kontrol Altölçeği ve 16-maddeli Katı Kontrol Altölçeği ve Beden Kontrol Ölçeği geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Anahtar kelimeler: Beden imaj endişeleri, Bedeni beğenme, Esnek kontrollü diyet, Katı kontrollü diyet, Sezgisel beslenme, Yeme bozukluğu