Identifying spatio-molecular distribution of vertebrate Olfactory bulb through SC-RNA sequencing in mouse and zebrafish

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyoistatistik Ve Biyoinformatik Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ERSİN BERKAY PEKER

Danışman: Osman Uğur Sezerman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Omurgalıların koku soğanı, belirgin koku türlerinin uzamsal olarak farklı bölgelerde kodlandığı bir topografik düzen gösterir. Bu kemotopik (veya odotopik) harita, koku işlemlerinde önemli bir rol oynar. Ancak, bu düzenin projeksiyon nöronları ve ara nöronlardaki moleküler karşılıkları tam olarak anlaşılamamıştır. Bu çalışmada zebra balığı ve fare için tek hücre RNA verisi ile uzamsal transkriptom atlasları kullanılarak, koku soğanının topografisinin moleküler karşılıkları araştırıldı. Projeksiyon nöronları ve ara nöronlar sınıflarındaki gen çeşitliliğini kullanarak farklı türler arasında temel hücre tiplerini tanımlandı ve eşleştirildi. Bu moleküler çeşitliliğin koku soğanının topografik düzeni ile bağlantılı olduğu ve bununla birlikte birbirlerine yakın olan nöronların daha yüksek benzerlik gösterdiği görüldü. Zebra balığı ve farede bölgesel olarak farklı olan projeksiyon nöronlarının, bölgesel olarak birbirlerine uzak olan nöronlara kıyasla daha yüksek moleküler benzerlik gösterdiği tespit edildi. Bu moleküler olarak tespit edilebilen projeksiyon nöronları dorsoventral ve mediolateral eksenlerinde birbirleriyle çakışmayan bölgeler içinde organize olmuştur. Zebra balığında bu bölgeler alarm, yiyecek ve sosyal kokuları kodlayan bölgeler ile örtüşmektedir. Ancak ara nöronlar farklı bir moleküler topografi mantığı gösterir. Her iki türde de moleküler çeşitliliğin ara ekseni koku soğanının derinliğidir, burada farklı derinliklerdeki ara nöronlar önemli transkriptomik farklılıklar gösterir. Fare koku soğanınında dorsoventral ve mediolateral eksenleri boyunca ara nöron moleküler topografyasının belirgin bir zonal organizasyonu gözlemlenmemesine rağmen, zebra balığı koku soğanında bu eksenler boyunca moleküler olarak farklı ara nöron gruplarının belirgin bir ayrımını görülmektedir.