Development of Gene Editing Based Applications For X-Linked Agammaglobulinemia

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: Merve Gündoğdu

Danışman: Özden Hatirnaz Ng

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

X'e Bağlı Agammaglobulinemi (XLA), öncelikle erkekleri etkileyen resesif bir hastalıktır. Tekrarlayan enfeksiyonlar, düşük B hücre seviyeleri ve agammaglobulinemi ile karakterizedir. Kesin bir tedavi bulunmamakla birlikte, semptomları kontrol altında tutmak için yaygın olarak immünoglobulin replasman tedavisi kullanılır. Ancak bu tedavi pahalı olabilir ve her zaman etkili olmayabilir. XLA vakalarının yaklaşık %85'ine Bruton Tyrosine Kinase (BTK) genindeki bir mutasyon neden olur. B hücre proliferasyonu, farklılaşması ve hayatta kalmasında BTK rol oynar, ayrıca birincil hümoral bağışıklık savunmasında yer alır. Bu çalışmada, BTK mutasyonu nedeniyle oluşan XLA için efektif, yenilikçi ve kişiye özel bir gen tedavisi geliştirilmesi amaçlandı. Buna bağlı olarak klinik bir varyantı 3T3 ve HEK293 hücrelerinde ''site directed mutagenesis'' ile yeniden oluşturulduktan sonra özgün üçüncü nesil prime editing CRISPR/Cas9 sistemi aracılığıyla değişim tamir edilerek temel bir tedavi uygulaması geliştirilmesi hedeflendi. Transfeksiyon etkinliği düşük olmasına rağmen CRISPR/Cas9 uygulanan hücrelerde küçük bir değişiklik tespit edilebildi. Bu tür nokta mutasyonlarının CRISPR aracılı düzeltilmesinin sadece semptomları iyileştiren standart tedavilerden ziyade kişinin yaşam süresini ve kalitesini artıracağı sonucuna varılabilmektedir. Ancak daha ileri çalışmalar ile bu yaklaşımın gelecekte kullanılacak potansiyel bir tedavi için uygun olup olmadığı değerlendirilmelidir.