Functional ınvestigations of mutations in CCN6, progressive pseudorheumatoid dysplasia gene, in chondrocyte cell lines

GÜLİPEK GÜVEN TAŞBİÇEN

Functional ınvestigations of mutations in CCN6, progressive pseudorheumatoid dysplasia gene, in chondrocyte cell lines

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Medikal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: GÜLİPEK GÜVEN TAŞBİÇEN

Danışman: Eda Tahir Turanlı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Progressif psödoromatoid displazi (PPD), nadir bir kıkırdak hastalığı olup, WISP3 proteinini kodlayan CCN6'deki varyantlardan kaynaklanmaktadır; ancak WISP3'ün PPD'deki rolü henüz tam anlaşılamamıştır. Çalışmada, WISP3'ün IGFBP bölgesindeki varyantlar (p.Cys52*, p.Tyr109*, p.Gly83Glu, p.Cys114Trp) primer insan kondrosit hücrelerinde (402-05A) aşırı eksprese edilerek hücre homeostazı, hücre dışı matriks (ECM) regülasyonu, transkriptom profili ve protein etkileşimleri araştırılmıştır. Bulgular, WISP3 varyantlarının kondrosit fonksiyonlarını farklı düzeylerde etkilediğini göstermiştir. p.Cys52*, stabil protein üretememiş ve degradasyonla işlev kaybetmiştir. p.Gly83Glu'nun PPD'deki etkisi sınırlı kalmış ve WISP3 üzerindeki etkisi FoldX ile de gösterilmiştir (+2.73kcal/mol). p.Cys114Trp ise Cys92 disülfit bağının bozulmasıyla destabilizasyon göstermiş (+43.33kcal/mol) ve güçlü bir hücresel yanıt oluşturmuştur. ECM homeostazında, tutunma ve yara kapanma analizlerinde varyantların kolajene tutunma kapasitesi ve hücre göçünü baskılaması, aşırı ekspresyona kıyasla azalmıştır. Zimografi analizi, varyantların ECM'in rejeneratif kapasitesini azaltabileceğini göstermiştir. Endoplazmik retikulum stresinde ise s/uXBP, p.Cys114Trp'de 4,77 kat (p<0.001) ve p.Gly83Glu'da 3,37 kat (p=0.0022) artarak adaptif, p.Tyr109* ise CHOP 2,65 kat (p=0.0497) ve CHOP/sXBP1 2,63 kat (p=0.0396) artarak apoptotik stres yanıtını oluşturmuştur. Yabanıl tip, transkriptom düzeyinde hücre iskeletinin organizasyonuyla ilişkili gen seviyelerini artırırken, p.Cys114Trp stres ve hücre ölümüyle ilişkili yolakları aktive etmiştir. Proteomik analizlerde, p.Tyr109* 61 etkileşim partnerini kaybederken, p.Cys114Trp, yeni partner kazanımı sergilemiştir. Ayrıca WISP3'ün CKAP4 ile etkileşiminin Wnt yolağında düzenleyici bir rol oynayabileceğini düşündürmüştür. Sonuç olarak, CCN6'deki varyantların farklı hücresel yanıtlar oluşturduğu, bunun hem WISP3'ün fonksiyonunu hem de hastalığın seyrini etkileyebileceği öngörülmektedir.