12-16 Yaş Aralığındaki Çocukların Çevrim İçi Risk Algısının Değerlendirilmesi:Dijital Ortamda Tehditler, Farkındalık Ve Güvenlik Stratejileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Adli Bilimler Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAKBULE KURT MUTUOĞLU
Danışman: Mehmet Oğuz Polat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sanal risk algısı, bireylerin çevrim içi ortamda karşılaştıkları riskleri ve tehditleri nasıl algıladıklarını ifade etmektedir. Bu kavram, öğrencilerin siber zorbalık, kişisel verilerin paylaşımı, dolandırıcılık ve sahte içerikler gibi konularda sahip olduğu bilgi, farkındalık ve hassasiyeti kapsamaktadır. Sanal risk algısının doğru ölçülmesi, öğrencilerin çevrim içi güvenliğini artırmak için önemli bir adımdır. Bu tez çalışması, lise ve ortaokul çağındaki öğrencilerin sanal riskler konusunda ki algılarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Dijital risk algısı, öğrencilerin çevrim içi ortamda karşılaştıkları tehlikeler ve tehditler hakkındaki farkındalık ve anlayışlarını ifade etmektedir. Tezin temel hedefi, bu yaş grubunda ki öğrencilerin dijital risk algısını değerlendirmek ve koruma önlemlerini geliştirmek için önemli veriler sağlaması hedeflenmektedir. 12-16 yaş aralığında 490 ortaokul 487 lise olmak üzere toplamda 977 öğrencinin çevrim içi risk algısının değerlendirilmesi için verilerin incelenmesi ve sonuç ile birlikte çocuğa yönelik tehdit, farkındalık ve güvenlik stratejileri'nin belirlenmesidir. Araştırmaya İzmir İli Konak ve Bornova ilçesinde rastgele yöntemle seçilmiş çocuklar katılım sağlamıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; demografik form ile beraber öğrencilerin çevrim içi deneyimleri, karşılaştıkları riskler ve bunlara yönelik algılarını ölçmek için ' Sanal Dünya Risk Algısı Ölçeği'nden (SDRÖ) faydalanılmıştır. Araştırma sonucunda çıkan bulgulara incelendiğinde; öğrencilerin okul türüne göre kullanılan teknolojik aletlere ait dağılımlar yer almaktadır. En sık kullanılan teknolojik alet ortaokul öğrencileri için %86,12 ile lise öğrencileri için ise %98,15 ile telefondur. Okul türüne göre sosyal medya kullanım sıklıklarına ait dağılımlar yer almaktadır. En fazla kullanılan sosyal medya araçları ortaokul öğrencilerinde %62,45, lise öğrencilerinde %82,96 ile Instagramdır. Okul türüne göre evde dijital araçların kullanım alanlarına ait dağılımlar yer almaktadır. Ortaokul öğrencileri en fazla %66,73 ile salonda dijital araçları kullanırken lise öğrencileri en fazla %74,41 ile kişisel odalarında kullanmaktadır. Ortaokul ve lise öğrencilerine göre sanal risk algısı alt boyutların karşılaştırılması amaçlanarak yapılan bağımsız örneklemlerde t testi sonuçları yer almaktadır. Analiz sonucunda okul türüne göre Sanal olanak (t=-3,513, p<0,01), Sanal fırsat (t=-2,274, p<0,05) ve Sanal farkındalık (t=-2,537, p<0,05) puanlarında anlamlı fark vardır. Lise öğrencilerinin 'Sanal Olanak, Sanal Fırsat Ve Sanal Farkındalık' puanlarının ortaokul öğrencilerinden anlamlı olarak daha yüksek olduğu görülmüştür. Cinsiyete göre sanal risk algısı alt boyutların karşılaştırılması amacıyla yapılan bağımsız örneklemlerde t testi sonuçları yer almaktadır. Analiz sonucunda cinsiyete göre Sanal yozlaşma (t=2,69, p<0,05) ve Sanal yıpranma (t=2,51, p<0,05) puanlarında anlamlı fark vardır. Kadınların sanal yozlaşma ve sanal yıpranma puanlarının erkek öğrencilerinden anlamlı olarak daha yüksek olduğu görülmüştür. Analizler sonucunda elde edilen bulgular incelendiğinde 12-16 yaş aralığındaki çocukların dijital araçlar üzerinden çeşitli risklere maruz kaldığı tespit edilmiştir