İNHALASYONLA UYGULANAN SALVİA TRİLOBA UÇUCU YAĞININ IN VITRO BİYOAKTİVİTELERİ VE SIÇANDA SKOPOLAMİN İLE İNDÜKLENMİŞ BELLEK KAYBI ÜZERİNDE KORUYUCU ETKİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLŞAH BEYZA ERTOSUN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mehmet Ergen
Eş Danışman: Güldal Süyen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Alzheimer Hastalığı (AH), bilişsel işlevlerde azalma, çeşitli nöropsikiyatrik ve davranışsal bozukluklar ile karakterize, ilerleyen nörodejeneratif bir hastalıktır. AH'da asetilkolin (ACh) sentezinde azalma, beyinde kolinerjik nöronlarda hasar ve kayıp olduğu bildirilmiştir. AH'de güncel tedavi olarak asetilkolinesteraz (AChE) inhibitörü etkinliği gösteren ilaçlar ile kolinerjik nörotransmisyonu güçlendirilmektedir. Oksidatif stres ve inflmasyon süreçlerinde ortaya çıkan serbest radikallerin de AH patolojisinde etkili olduğu gösterilmektedir. Salvia triloba uçucu yağı AChE enzim inhibisyonu yaptığı bilinen 1.8 sineol bakımından zengin olup sahip olduğu antioksidan kapasiteler ile bilişsel fonksiyonlar üzerindeki pozitif etki gösterme potansiyeli taşımaktadır. Bu tez çalışmasında içeriği gaz kromatografisi ile tespit edilmiş S.triloba uçucu yağının in vitro antioksidan kapasiteleri, kolinesteraz inhibisyon etkileri ve sıçanlarda inhalasyon uygulaması sonrası biyoyararlanımı gösterildi. Bunu takiben sıçanlarda S. triloba inhalasyonunun skopolamin uygulaması ile bellek bozukluğu oluşturulmuş sıçanlarda tedavi edici etkisi ile sağlıklı kontrollerde bilişsel güçlendirici etkisi Morris su labirenti ile araştırıldı. Morris su labirentinde 6 günlük öğrenme sürecinde S. triloba alan grup kontrol grubuna kıyasla 4. günde anlamlı olarak daha kısa kaçış latanslarına ulaştı (p = 0.01). Bellek bozukluğu indüklenmiş grup üzerinde S. triloba inhalasyon uygulamasının anlamlı bir tedavi edici etkisi gözlenmedi. Skopolamin alan grupta, Morris su labirenti 7. gün platform bölgesi çaprazlama sayısı ve platform latansı, skopolamin almayan gruplara (kontrol grubu ve S. triloba grubu) kıyasla bellek bozukluğu oluştuğunu da gösterdi, tedavi grubunda ise (skopolamin+S. triloba grubunda) bellek bozukluğuna işaret eden anlamlı bir fark bulunmadı. Bu bulgular S. triloba inhalasyon uygulamasının öğrenme performansı üzerinde bilişsel güçlendirici etkisini göstermekte ve yanı sıra bellek performansı üzerinde kısmi bir iyileştirme sağladığını düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Öğrenme-Bellek, Alzheimer Hastalığı, Uçucu Yağlar, Salvia Triloba, Skopolamin