Karaciğer Nakil Donörlerinde Erektör Spina Plan Bloğu ve Torakal Epidural Bloğun Cerrahi Sonrası Ağrı Sağaltımı ve Erken Dönem Derlenme Parametreleri Üzerine Etkilerinin Karşılaştırılması : Retrospektif Çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEHER İREM KIRAN PAUDEL
Danışman: Meltem Güner Can
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karaciğer nakil cerrahisi sonrası dönemde, donörlerin major yakınması ve morbiditenin önemli nedenlerinden biri ağrıdır. Yetersiz ağrı kontrolü; atelektazi gelişimi, ağrının kronikleşmesi, fonksiyonel kısıtlanma, hastane yatış süresinin uzaması ve donör yaşam kalitesinin olumsuz etkilenmesi ile ilişkilidir. Bu çalışmada, donör hepatektomilerde kullanımı yaygınlaşan, güncel, güvenli ve uygulaması kolay erektor spina plan bloğu (ESPB) ile altın standart teknik olan torakal epidural analjezinin (TEA) cerrahi sonrası ağrı sağaltımı ve erken dönem hasta derlenme parametreleri üzerine etkilerinin retrospektif olarak karşılaştırılması hedeflenmiştir. Çalışmamızda 2020-2022 yılları arasında kliniğimizde canlıdan canlıya elektif karaciğer transplantasyonu için donör olan 37 hasta, uygulanan analjezi yöntemine göre "Grup 1" (TEA; n=19) ve " Grup 2" (ESPB; n=18) şeklinde gruplandırılarak karşılaştırılmıştır. Analjezik etkinliği karşılaştırmak amacıyla görsel analog değerlendirme skorları (VAS), hasta kontrollü analjezi cihazı (HKA) parametreleri ile ek doz morfin kullanım ihtiyacı değerlendirilmiştir. Erken dönem hasta derlenme parametreleri olarak da cerrahi sonrası bulantı-kusma, kaşıntı varlığı, antiemetik ilaç kullanımı, gaz-gaita çıkışı, idrar retansiyonu, oral alım zamanı, mobilizasyon zamanı, yoğun bakım ünitesi (YBÜ) ve hastane yatış süreleri kullanılmıştır. Gruplar arasında demografik veriler bakımından fark bulunmamıştır. Cerrahi sonrası ilk 48 saat içerisinde 6 zaman noktasında tutulmuş olan kayıtların tümünde, HKA cihazından hastalara verilen ilaç miktarları istatistiksel olarak anlamlı şekilde Grup 2 de daha düşük bulunmuştur. Opioid ilaç tüketimi, opioid ilaç istenmeyen etkileri (kaşıntı, idrar retansiyonu, antiemetik ilaç kullanımı) ve VAS açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamamıştır. Yine erken dönem hasta derlenme parametreleri bakımından gruplar arasında anlamlı fark bulunamamıştır (p>0,05). Çalışmamızda donör hepatektomilerde ESPB'nin TEA kadar etkin analjezi sağladığı gösterilmekle birlikte opioid ilaç tüketimi ve derlenme parametreleri açısından da gruplar arasında anlamlı fark bulunamamıştır. Anahtar kelimeler Canlıdan canlıya karaciğer transplantasyonu, Erektör spina plan bloğu, Erken dönem hasta derlenme parametreleri, Rejyonel analjezi, Torakal epidural analjezi