Erişkin diffüz infiltratif gliomlarda rekürrens paternlerinin anatomik incelemesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ YAYLA
Danışman: Koray Özduman
Özet:
Giriş:Beynin kendi dokularından kaynaklanan (primer) tümörler olan glial
tümörlerin kaynaklandığı beyin bölgeleri anatomik olarak incelendiğinde bazı bölgelere yatkınlık
gösterdiği görülmektedir. Ayrıca, glial tümörlerin yayılım rotalarının
rastlantısal olmadığı, 1930’lardan bu yana yapılan çalışmalarla ortaya
konmuştur. Bu teori Dünya genelinde kabul görmesine
rağmen hala formülize edilememiştir. Bu çalışmanın hipotezi belirli yayılım rotaları izleyen
IDH-mutant glial tümörlerin yayılım ve
rekürrens patentlerini ortaya koymaktır.
Materyal ve Metot: “IDH-mutant, glial tümör” tanısı ile opere edilen 388 hasta,
belirlenen kriterlere göre retrospektif olarak analiz edildi. Klinik
parametreler (yaş, cinsiyet, grade ve toplam
sağkalım) tutulan beyin bölgeleri ile korele edildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 388 hastanın 253’ü astrositom, 135’i ise
oligodendrogliom tanısı almıştı. Literatüre uygun yaş ve cinsiyet verileri elde
edildi. Harvard-Oxford beyin parselizasyon atlası, M. Mesulam fonksiyonel ağ
yolakları ve resting-state fMRI fonksiyonel alanları dikkate alınarak yapılan
analizler istatistiksel olarak değerlendirildi. Yapılan değerlendirme ve analizler sonrasında her bir tümör
grubunda belirgin bağlantısallıkları olan yayılım
paternleri ve rekürrens ile ilişkileri
tanımlandı.
Tartışma: Son yıllarda moleküler biyoloji ve genetik alanlarında kaydedilen
ilerlemeler sayesinde, IDH-mutant gliomaların altında yatan genetik değişiklikler
ayrıntılı bir şekilde ortaya konulmaktadır. İzositrat dehidrojenaz (IDH) mutasyonları,
ATRX kaybı, 1p/19q kodelesyonu ve telomeraz ters transkriptaz (TERT)
promotöründeki mutasyonlar gibi tekrarlayan genetik değişimlerin tanımlanması,
bu tümörlerin farklı moleküler alt tiplere ayrılmasını mümkün kılmıştır.
Kliniğimizde yapılan çalışmalar, farklı moleküler-genetik alt tiplerin kendine
özgü klinik, demografik ve prognostik özellikler sergilediğini ve belirli
anatomik bölgelerden daha yüksek oranlarda kaynaklandığını göstermiştir. Dünya
Sağlık Örgütü de bu bilimsel veriler ışığında, 2021 yılında yayımlanan Santral
Sinir Sistemi Tümörleri Sınıflandırması’nda (DSÖ(WHO), 2021) söz konusu alt
gruplara resmi olarak yer vermiştir.
Sonuç: "IDH-mutant gliomların anatomik yerleşim ve yayılmalarının
rastlantısal bir dağılım göstermediği, aksine organize halde, paternler
doğrultusunda yayıldığı ve bu yayılım
paternlerinin rekürrens ile doğrudan ilişkili olduğu ortaya konulmuştur.