Kadınlarda diyet öz yeterlilik düzeyi ile çocukluk çağı travmalarının ilişkisinin belirlenmesi
Acıbadem Üniversitesi 13.Sağlıklı Yaşam Kongresi , İstanbul, Türkiye, 30 Mayıs - 02 Haziran 2024, ss.22-24, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.22-24
- Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Amaç: Çocukluk çağında yaşanılan travmanın, yetişkinlik döneminde sağlıklı yaşam davranışlarını sürdürememe, sağlıksız beslenme, duygusal yeme, yeme bozuklukları gibi durumlarla ilişkili olduğunu gösteren bilimsel çalışmalar mevcuttur. Diyet öz yeterliliği, bir kişinin sağlıklı vücut ağırlığına ulaşma veya koruma konusunda kendine olan inancı olarak tanımlanmaktadır. Mevcut literatürde diyet öz yeterliliği ile çocukluk çağı travmaları arasındaki ilişkiyi araştıran bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmanın amacı; kadınlarda diyet öz yeterliliği ile çocukluk çağı travmaları arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Araştırmaya 25-50 yaş arası 261 kadın katılmıştır. Demografik form, Diyet Öz Yeterlilik Ölçeği (DÖYÖ) ve Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (CTQ) ölçekleri kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi “SPSS v27 programında yapılmıştır.
Yöntem: Bu çalışma; Google formlar aracılığıyla hazırlanan anket ile çevrimiçi olarak yürütülmüştür. Çalışmaya katılacak kişi sayısı Power Analizi ile belirlenmiştir. Çalışmaya 25-50 yaş arasında, Türkiye’de ikamet eden 261 kadın dahil edilmiştir. Sosyodemografik özelliklerini sorgulayan form, Stich ve Knauper (2019) geliştirdiği,
Çelik ve Hocaoğlu’nun (2023) Türkçe çevirisinin geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasını yaptığı Diyet Öz Yeterlilik Ölçeği ve Bernstein ve ark. tarafından (1994) geliştirilen, Şar ve ark. tarafından (2020) Türkçe çevirisinin geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasını yaptığı Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi “SPSS v27 (IBM Inc., Chicago, IL, USA)” paket programında yapılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalamalarının 37,36±6,97 yıl olduğu ve BKİ ortalamalarının 25,55±5,76 kg/m2 olduğu bulunmuştur. Araştırmaya katılan kadınların BKİ gruplarına göre DÖYÖ’nün “Yüksek Kalorili Cezbedici Yiyecekler” alt faktör puanları arasında (H=14,992; p<0,01), “Sosyal ve İçsel Faktörler”alt faktör puanları arasında (H=32,475; p<0,001), “Olumsuz Duygusal Olaylar” alt faktör puanları arasında (H=34,775; p<0,001), “DÖYÖ Toplam” puanları arasında (H=36,986; p<0,001), CTQ’nün “Duygusal Taciz” alt faktör puanları arasında (H=9,445; p<0,05), “Duygusal İhmal” alt faktör puanları arasında (H=14,412; p<0,01), “Cinsel Taciz” alt faktör puanları arasında (H=10,724; p<0,05) ve “CTQ Toplam” puanları arasında (H=13,955; p<0,01) istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur. Kadınların CTQ Toplam puanları arttıkça DÖYÖ’nün “Yüksek Kalorili Cezbedici Yiyecekler”, “Sosyal ve İçsel Faktörler”, “Olumsuz Duygusal Olaylar” alt faktör ve “DÖYÖ Toplam” puanlarında sırasıyla %18,2, %25,4, %35,6 ve %30,6’lık azalma olduğu bulunmuştur. Kadınların CTQ’nün “Duygusal İhmal” alt faktör puanlarında bir birim artma olduğunda DÖYÖ Toplam puanlarında 0,500 kat azalma olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Çocukluk çağı travmaları ile BKI değerleri arasında ilişki olduğu saptanmıştır. Duygusal ihmal, duygusal taciz ve cinsel taciz puanları yüksek olan kişilerin BKI değerlerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Çocukluk çağı travması yaşayan kişilerde diyet öz yeterlilik düzeyinin daha düşük olduğu belirlenmiştir.