Bakımda Görünmez Boşluklar: Karşılanmayan Hemşirelik Bakımının Hastalar, Çalışanlar ve Kurumlar Üzerindeki Etkisine Yönelik Nitel Bir İnceleme
9. Uluslararsı 19. Ulusal Sağlık ve Hastane İdaresi Kongresi, Diyarbakır, Türkiye, 7 - 09 Ekim 2026, ss.45-46, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Diyarbakır
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.45-46
- Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Amaç: Bu çalışma, hemşirelerin karşılanmayan hemşirelik bakımına ilişkin deneyimlerini incelemeyi ve bu olgunun hasta, hemşire ve kurum düzeyindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırma, yarı yapılandırılmış görüşmelere dayalı nitel tanımlayıcı desende ve yapılandırmacı paradigma doğrultusunda yürütülmüştür. Raporlamada COREQ rehberi esas alınmıştır. Çalışma, Türkiye’de kamu ve özel hastanelerde çalışan hemşirelerle gerçekleştirilmiştir. Örneklem seçiminde, farklı kurumsal ve mesleki bağlamlardaki deneyimlerin yansıtılabilmesi amacıyla amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılmıştır. Farklı hastane türleri, klinik alanlar ve demografik özelliklerden toplam 25 hemşire (21 kadın, 4 erkek) çalışmaya dâhil edilmiştir. Katılımcılar; araştırmacıların profesyonel ağları, üniversite e-posta listeleri ve sosyal medya duyuruları aracılığıyla gönüllülük esasına dayalı olarak seçilmiş ve veri toplama süreci tematik yeterliliğe ulaşılıncaya kadar sürdürülmüştür. Dahil edilme ölçütleri: lisans ve üzeri hemşirelik eğitimine sahip olmak, en az bir yıldır aktif olarak hemşire olarak çalışmak, kamu veya özel hastanede doğrudan hasta bakımında görev yapmak ve karşılanmayan hemşirelik bakımına ilişkin deneyim paylaşabilecek en az bir yıllık mesleki deneyime sahip olmak olarak belirlenmiştir. Veri toplama, Kasım–Aralık 2025 tarihleri arasında çevrim içi toplantı platformu olan Zoom üzerinden gerçekleştirilen, her biri 45–60 dakika süren dört çevrim içi odak grup görüşmesiyle yapılmıştır. Görüşmeler ses kaydına alınmış, ardından sözcüğü sözcüğüne yazıya dökülmüştür. Veri toplama aracı olarak kullanılan yarı yapılandırılmış görüşme formu, Karşılanmayan Hemşirelik Bakımı Modeli temelinde geliştirilmiş olup; bakımın nasıl tanımlandığı, hangi bakım uygulamalarının aksadığı, bu duruma yol açan bireysel ve örgütsel faktörler ile hasta, hemşire ve kurum düzeyindeki etkileri sorgulayan açık uçlu sorular içermektedir. Etik kurul onayı ile katılımcılardan aydınlatılmış onam alınmıştır. Veriler, açık kodlamaya dayalı tümevarımsal yaklaşım ile Kalisch ve arkadaşlarının Karşılanmayan Hemşirelik Bakımı Modeli temelinde geliştirilen kısmi tümdengelimsel yaklaşımın birleştirildiği hibrit kodlama stratejisiyle analiz edilmiştir. Kodlama süreci iki araştırmacı tarafından yürütülmüş, kodlar ve kategoriler karşılaştırılarak uzlaşı sağlanmıştır. Veri yönetimi ve örüntülerin incelenmesinde MAXQDA 24 yazılımı kullanılmıştır. Çalışmanın güvenirliği ve geçerliliği; Lincoln ve Guba’nın güvenilirlik ölçütleri doğrultusunda (inandırıcılık, aktarılabilirlik, tutarlılık ve doğrulanabilirlik) sağlanmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan hemşirelerin yaş ortalaması 35±8,63 yıl, mesleki deneyim ortalaması 13±8,75 yıl olup katılımcıların %48’i kamu, %32’si vakıf ve %20’si üniversite hastanelerinde çalışmaktadır. Katılımcıların %52’si lisansüstü eğitim düzeyine sahip, %72’si dönüşümlü gündüz/gece vardiyasında çalışmakta ve %72’si haftada 48 saatin üzerinde görev yapmaktadır. Veri analizi sonucunda beş ana tema ve 12 alt tema belirlenmiştir: (1) hasta güvenliği, klinik sonuçlar ve bakım deneyimi, (2) hemşireler üzerindeki duygusal ve profesyonel sonuçlar, (3) kurumsal işleyiş ve örgütsel sonuçlar, (4) bakım sürekliliği ve kalitesinde bozulma ve (5) terapötik ilişkiler ile psikolojik iyi oluş üzerindeki etkiler. Bulgular, karşılanmayan hemşirelik bakımının hasta düzeyinde basınç yaralanmaları, düşmeler, klinik kötüleşmenin fark edilememesi ve iyileşme sürecinin uzaması ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Hemşireler açısından bu durum; stres, suçluluk, tükenmişlik, mesleki doyumda azalma ve profesyonel benlik algısında zedelenme ile ilişkilendirilmiştir. Kurumsal düzeyde ise artan maliyetler, kalite göstergelerinde bozulma, yasal ve yönetsel risklerde artış, ekip içi güven ve iş birliğinde zayıflama ile iş gücü sürekliliğinin olumsuz etkilenmesi öne çıkmıştır. Ayrıca bakımın sürekliliği ve terapötik iletişimin aksadığı, bunun da hastalarda yalnızlık, ihmal edilme ve güvensizlik duygularını artırdığı belirlenmiştir. Sonuç: Karşılanmayan hemşirelik bakımı, yalnızca bireysel düzeyde gerçekleşen bir bakım eksikliği değil; hasta güvenliği, çalışan iyilik hâli ve kurumsal işleyiş üzerinde önemli etkiler doğuran çok boyutlu bir sistem