STOMA BAKIMI OLAN HASTALARDA YAPILAN LİSANSÜSTÜ ÇALIŞMALARIN İÇERİK ANALİZİ: SİSTEMATİK DERLEME

Creative Commons License

Adıgüzel Akbaba M., Karabacak Ü.

31st ISUCRS and 1st Joint Nursing Congress., İstanbul, Türkiye, 27 - 29 Ekim 2022, (Yayınlanmadı)

  • Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

STOMA BAKIMI  OLAN HASTALARDA YAPILAN LİSANSÜSTÜ ÇALIŞMALARIN İÇERİK ANALİZİ: SİSTEMATİK DERLEMEGİRİŞ-AMAÇ: Bu sistematik derlemede kolorektal cerrahi sonrası açılan abdominal stoması olan hasta, hasta yakını ve bakım veren hemşireler ile yapılmış Ulusal Tez Merkezi web sitesi (www.tez.yok.gov.tr) arşivinde kayıtlı olan çalışmaların içerik analizleri yapıldı. Bu analiz ile yapılmış çalışmalar taranarak hastaların tedavilerine destek olacak yeni araştırmalar planlanmasına rehberlik etmesi amaçlanmıştır.

GEREÇ- YÖNTEM: Araştırmada 1994-2022 yılları arasında Ulusal Tez Merkezi web sitesinde (www.tez.yok.gov.tr Erişim Tarihi:28.07.2021) yayınlanan, hemşirelik alanında yapılmış, tam metnine ulaşılabilen bağırsak stoması ile ilgili çalışmalar incelendi. Tarama için belirlenen ”stoma”, ”kolostomi”, ”ileostomi” anahtar kelimeleri kullanılarak toplam 313 çalışmaya ulaşıldı. Hemşirelik anabilim dalında yapılan 69 çalışmadan dahil edilme kriterlerine uymayan, kullanım izni olmayan ve tekrar edilen yayınlar çıkarıldıktan sonra araştırmanın örneklemini oluşturan 53 çalışma analiz edildi.

BULGULAR: İncelenen sonuçlara göre örneklemi oluşturan çalışmaların %28,30’unu doktora tezleri (n­ =15), %72,70’ini yükseklisans tezleri (n­ =38) oluşturmaktaydı. Bu çalışmaların %58,49’u tanımlayıcı (n­ =31) olarak tasarlanmışken geri kalan %41,51’i ise deneysel (n­=13), yarı deneysel (n­=5) ve nitel çalışma (n­=2), metadolojik (n­=1), betimleyici (n­=1) olarak tasarlanmıştı. Son on yılda yapılan çalışmalar içerisinde en fazla ”stoması olan hastaların yaşam kalitesi” (n­ =11) ve ”stomaya uyumu” (n­=8) konuları çalışılmışken, en az ”cinsellik” (n­=2), ”benlik algısı” (n­=1), ”anksiyete” (n­=1) ve ¨sosyal hayata uyum¨ (n­=1) konuları çalışılmıştı. Yaşam kalitesi çalışmalarının değerlendirilmesinde”Umut Merkezi Ostomi Yaşam Kalitesi Ölçeği (City Of Hope Quality Of Life Ostomy)(UM-OYKÖ)” kullanılmışken, stomaya uyum konularında “Ostomili Bireylere Yönelik Uyum Ölçeği (OUÖ-23)” kullanılmıştır.

SONUÇ: Stoma açılması genellikle kolorektal cerrahide uygulanan bir işlemdir ve en sık kolostomi ve ileostomi yapılmaktadır. Abdominal stoma hastaların yaşam kalitelerini, benlik saygılarını, beden imajlarını, sosyal ve cinsel hayatlarını olumsuz etkilemektedir.  Hastaların stomaya uyumunu sağlamak için ameliyat öncesinden başlayıp taburculuk sonrası devam eden süreçte bakım vermek hemşirenin görevlerinden biridir. Yapılan yüksek lisans tez çalışmaları sonuçları analiz edildiği zaman stoması olan hastaların yaşadıkları sorunlar tanımlanmış özellikle son on yılda sorunlara yönelik deneysel çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. Etkin bir bakım sağlamak adına subjektif ve objektif parametrelerin beraber değerlendirildiği karma model tasarımların kullanıldığı yeni çalışmalar yapılması önerilmektedir.

ANAHTAR KELİMELER: Stoma, kolostomi, ileostomi

ANALYSIS OF POSTGRADUATE THESIS STUDIES ON THE SUBJECT FIELD OF “STOMA CARE”: A SYSTEMATIC REVIEW

 

INTRODUCTION-OBJECTIVE: Stoma is the opening of the intestine to the abdominal wall because of surgical intervention. Stoma causes lifestyle changes and affect the quality of life. Determining the topics in these theses, gaining knowledge on clinical practice, and revealing the current situation for future research was aimed.

 

MATERIALS-METHODS: Studies on "stoma care", published on the National Thesis Center website (www.tez.yok.gov.tr ​​Access Date: 28.07.2021) between 1994-2022, were examined. 313 studies were found using the keywords 'stoma', 'colostomy', 'ileostomy' and 'stoma care'; and 69 of them were determined to be on nursing. 53 studies, whose full texts are accessible, and have permission to be used, were examined.

 

RESULTS: 71.69% (n=38) of the studies were master's theses. Studies were mostly in descriptive (58.49%; n=31) ​​and experimental (24.52%; n=13) designs, respectively. In terms of subject areas, quality of life (20.75%; n=11) and getting used to a stoma (15.09%; n=8) were the most frequent subjects, while sexuality (3.77%; n=2), self-perception (1.88%; n=1), anxiety (1.88%; n=1) and adjustment to social life (1.88%; n=1) were the least. Most frequently used measurement tools in the studies were the Hope Center Ostomy Quality of Life Scale, Adjustment Scale for Individuals with Ostomy, Female Sexual Function Scale, Erectile Function International Evaluation Form, Golombok Rust Sexual Satisfaction Scale for Women and Men, Rosenberg Self-Esteem Scale, and Body Image Scale.

 

CONCLUSION: Stoma affects the physiological, psychosocial, cultural, and spiritual life. While quality of life and adaptation were the most, sexuality, self-perception, and social adaptation were the least discussed. It has been determined that the studies on individuals with stoma has increased in recent years but with low evidentiary value. Conducting studies using mixed pattern models with high evidentiary value, especially within doctoral programs, will contribute to the literature.

KEYWORDS: Stoma care, colostomy, ileostomy, systematic review