Yetişkin Bireylerde Diyabet Riski, Uyku Kalitesi, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ve Beslenme Durumları Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi

Şen M., Türker P. F.

Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, cilt.10, sa.1, ss.56-69, 2025 (Hakemli Dergi)

Özet

Amaç: Bu çalışma yetişkin bireylerde diyabet riski, uyku kalitesi, sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve beslenme durumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla planlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Çalışma, Aralık 2023-Nisan 2024 tarihleri arasında araştırmaya katılmaya gönüllü olan, Konya Akşehir İlçesi Meydan Mahallesi Muhtarlığında kaydı bulunan ve resmi işlem onayları için başvuran yaşları 19-64 yıl aralığında olan 200 yetişkin bireyler ile yüz yüze anket formu uygulama yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Anket formu sosyodemografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi- Kısa Form (IPAQ-SF), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II (SYBDÖ-II), Finlandiya Tip-2 Diyabet Risk Anketi (FINDRISK), 24 saatlik geriye dönük hatırlatma formu içermektedir.

Bulgular: Çalışmaya katılan erkek bireylerin yaş ortalaması 46,9±14,54 yıl, kadın bireylerin yaş ortalamasına 41,5 ±13,91 yıldır. Kadın bireylerde Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi ortalaması 4,9±2,91 erkek bireylerin ise ölçek puan ortalaması 3,8±2,57 olup erkeklerde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II puan ortalaması, kadın bireylerde 117,0±14,01, erkek bireylerde ise 116,9±18,17 olup ölçek ile cinsiyet arasında ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Kadınların

Yetişkin Bireylerde Diyabet Riski, Uyku Kalitesi, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ve Beslenme Durumları Arasındaki İlişkinin

Değerlendirilmesi 57

Finlandiya Tip-2 Diyabet Risk Anketi ortalaması 9,8±5,43, erkeklerin 11,1±5,47 olup cinsiyet ile ölçek puanı arasında ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi- Kısa Form ölçek puanı ile Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ölçek puanı arasında pozitif yönde zayıf korelasyon (r=0,191 p=0,006), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi puanı ile Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II arasında negatif yönde orta düzeyde bir korelasyon vardır (r=-0,288 p<0,001).

Sonuç: Diyabet riski yüksek olan bireylerin tedavisinde doktor ve diyetisyen birlikte çalışmalı, sağlıklı yaşam biçimi davranışları desteklenmeli, ideal vücut ağırlığı sağlanmalı, yeterli ve kaliteli uyku alışkanlığı sağlanarak hem toplum açısından hem birey açısından diyabetin önlenmesi önemlidir.

Anahtar Kelimeler: diyabet riski, uyku kalitesi, sağlıklı yaşam tarzı