Akademik Veri Yönetim Sistemi
2. Ulusal Nörogörüntüleme Kongresi, Ankara, Türkiye, 11 - 13 Eylül 2025, ss.1-3, (Özet Bildiri)
Derin beyin stimülasyonu (DBS), ileri düzey Parkinson Hastalığı (PD) olan bireylerde motor işlevleri önemli ölçüde iyileştiren, etkili bir tedavi seçeneğidir. Ancak, DBS'nin bilişsel işlevler üzerindeki etkisi hâlâ tam olarak anlaşılamamıştır. Bu çalışmanın amacı, subtalamik çekirdek-DBS (STN-DBS) cerrahi müdahalesinin dürtüsellik ilintili davranışsal değişikliklere ve prefrontal hemodinamiklerine olan etkisini incelemektir. Bu bağlamda, 7 yaşlı PD hastasının (ortalama yaş: 65, 3 kadın) bir Go-NoGo görevi sırasındaki prefrontal kortikal hemodinamikleri a) STN-DBS cerrahisinden önce ve b) cerrahiden 3 hafta sonra, 22 kanallı bir NIRSport sistemi ile tarandı. Tüm oturumlarda Beck Depresyon ve Anksiyete skorları ölçüldü. Ham HBO sinyallerinin ön işlenmesi, hareket düzeltmesi için birleşik bir spline interpolasyonu ve Savitzky-Golay filtre yaklaşımının yanı sıra 0.01 ve 0.5 Hz'lik yüksek ve düşük kesme frekansları olan bir bant geçiş filtreleme adımını içerdi. Kalan düşük frekanslı sistemik fizyolojik gürültüler, 22 kanallı HBO veri matrisinin birinci temel bileşen regresörünün kanal spesifik HBO sinyallerinden çıkarılmasıyla temizlendi. No-Go uyarılarına karşı istatistiksel olarak anlamlı hemodinamik yanıtlar sergileyen kortikal bölgeleri grup düzeyinde belirlemek için, tüm deneklerin No-Go blok HBO zaman izleri üzerinden elde edilen AUC parametrelerine kanal bazında tek örnek t-testi uygulandı. No-Go blokları için elde edilen ortalama doğruluk (ACC) ve tepki süresi (RT) değerleri, davranışsal parametreler olarak hesaplandı. "Bilişsel Katsayı" (CQ) adı verilen bir sinirsel verimlilik indeksi, genel doğruluk performansının (i.e., tüm No-Go denemelerindeki doğru yanıtların yüzdesi) aynı denemelerden elde edilen ortalama RT'ye bölünmesiyle hesaplandı. DBS ameliyatı sonrası, ameliyat öncesi durumla karşılaştırıldığında ACC ve CQ'da istatistiksel olarak anlamlı bir azalma gözlemlendi (p < 0.05). No-Go blok görevleri için, medial frontal girusu (BA9/10) tarayan 5. kanal hemodinamik verileri karşılaştırıldığında, davranışsal performans değişiklikleri ile hemodinamik aktivite değişiklikleri arasında anlamlı bir korelasyon gözlemlendi (R=0.92, p<0.05). Ameliyat sonrasında, prefrontal alanlarda perfüzyonun artmasına rağmen, hastaların bilişsel esneklik ve inhibisyon gerektiren görevlerde yanlış yanıtlar vermeye daha yatkın oldukları görüldü. Bu sonuç, DBS ameliyatını takiben STN stimülasyonunun bilişsel yük yönetimi ve davranışsal adaptasyon güçlüklerine katkıda bulunabileceğini göstermektedir. Öncül bulgular, STN-DBS'nin dürtüsellik ilintili davranışsal performans üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olduğunu, aynı yanıt engelleme görevlerini gerçekleştirmek için bazı prefrontal alanlarda daha fazla oksijen gerektiğini, ve bu durumun bir sinirsel verimlilik düşüşünü yansıttığını düşündürmektedir.