Akademik Veri Yönetim Sistemi
2. Ulusal Nörogörüntüleme Kongresi (2. UNK), Ankara, Türkiye, 11 - 13 Eylül 2025, ss.1-3, (Özet Bildiri)
Amaç: Duygu düzenleme, insanın zihinsel yapısının temel bileşenlerinden biridir ve bireyin duygusal tepkilerin izleme, değerlendirilme ve düzenlenmesi becerisini kapsamaktadır. Bu sürecin altında yatan sinirsel mekanizmasının anlaşılması; psikoloji, sinirbilim ve klinik psikiyatri gibi disiplinler açısından önemli katkılar sağlamaktadır. Bu çalışmada, fonksiyonel yakın kızılötesi spektroskopisi (fNIRS) kullanılarak, prefrontal korteks (PFC) odağında duygu düzenleme süreçlerinin sinirsel ilişkilerinin araştırılması amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: fNIRS, invaziv olmayan ve taşınabilir yapısıyla, gerçek zamanlı duygu işleme süreçlerinin doğal ortamda incelenmesine olanak tanıyan bir beyin görüntüleme teknolojisidir. Çalışma kapsamında, 20 katılımcıya Uluslararası Duygusal Resim Sistemi (IAPS) veritabanından seçilen; valans (pozitif-negatif) ve uyarılma (yüksek-düşük) açısından farklılaşan duygusal resimler sunulmuştur. Resim sunumu sırasında fNIRS verileri toplanmış ve PFC’deki hemodinamik yanıtlar analiz edilmiştir.
Bulgular: Bulgular, farklı duygusal durumların, belirgin şekilde ayrışan uzamsal-zamansal aktivasyon örüntüleri ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Pozitif valans uyaranları, negatif valans uyaranlarına kıyasla bilateral dorsolateral prefrontal korteks (DLPFC) ve orbitofrontal korteks (OFC) bölgelerinde daha yüksek hemodinamik aktivasyon oluşturmuştur. Öte yandan, negatif valans uyaranlar, pozitif valans uyaranlara kıyasla medial prefrontal kortekste (mPFC) daha yüksek aktivasyon ortaya çıkarmıştır. Ayrıca, yüksek uyarılmışlık düzeyine sahip pozitif valans uyaranlar, negatif valans uyaranlara göre sol DLPFC bölgesinde daha yüksek aktivasyon göstermiştir.
Sonuç: Bu bulgular, PFC içerisinde pozitif ve negatif duyguların farklı biçimlerde işlendiğine ışık tutmakta ve duyguların lateralize işlendiği görüşünü desteklemektedir. Çalışma, duyguya bağlı sinirsel aktivitenin nesnel olarak ölçmede fNIRS kullanımının uygulanabilirliğini ortaya koyarak, duygu tanıma sistemleri ve duygulanıma dayalı beyin-bilgisayar arayüzü (BBA) uygulamaları için değerli bilgiler sunmaktadır. Duygu düzenlemenin sinirsel temellerinin anlaşılması, duygu düzenleme bozuklukları yaşayan bireyler için hedefe yönelik müdahalelerin tasarlanmasında önemli katkılar sağlayabilir. Ayrıca, fNIRS teknolojisinin duygulanıma dayalı BBA’lara entegrasyonu; iletişim güçlüğü yaşayan bireylerde gerçek zamanlı duygu algılama ve iletişim konusunda yeni olanaklar sunabilir.