Research Information System
Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no.72, pp.111-130, 2026 (TRDizin)
Sözsüz müzik eserlerini dinlerken bireylerin zihinlerinde öyküler oluşturması, özellikle uluslararası literatürde güncel ve ilgi çekici bir konudur. “Narrative Listening” olarak kavramsallaştırılan bu dinleme biçimi, araştırmamız kapsamında “Öyküleyici Dinleme” olarak Türkçeleştirilmiştir. Bu çalışma, Romantik dönem bestecisi Robert Schumann'ın “İlk Kayıp” isimli, karakter parçası türündeki eserini öyküleyici dinleme açısından incelemeyi amaçlamıştır.
Temel araştırma sorusu, “Dinleyicilerin oluşturduğu anlatılar, öyküleyici dinlemenin unsurları (kişi, durum/olay, ortam/bağlam canlanması) açısından nasıl değişmektedir?” şeklinde belirlenmiştir. Açık uçlu soruya verilen dinleyici yanıtları, içerik analizi yönteminin nicel ve nitel boyutlarıyla analiz edilmiştir. İçerik analizinin nicel boyutunda kelime ve frekans sıklıklarına yer verilmiştir. Nitel boyutunda ise dinleyici yanıtları öyküleyici dinlemenin unsurunu oluşturan üç kategori açısından kodlanarak gruplar arası (müzik bölümünde okuyanlar ve diğer) karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş ve kelime bulutlarıyla görselleştirilmiştir. Bununla beraber dinleyici yanıtları doğrudan alıntılarla sunulmuştur. Çalışma sonucunda öyküleyici dinlemenin müzik eğitiminden bağımsız bir müziği anlamlandırma stratejisi olduğu tespit edilmiştir. Dinleyicilerin oluşturdukları anlatılarda kişi kategorisinde belirgin benzerlikler, durum/olay kategorisinde farklılıklar ve ortam/bağlam kategorisinde ise belirgin farklılıklar olduğu gözlemlenmiştir. Bu araştırma, uluslararası literatürün merceğindeki öyküleyici dinlemeye odaklanarak, karakter parçası türüyle bu dinleme biçimini ilişkilendiren öncü bir çalışma olmayı hedeflemektedir. Sosyal bilimler ve müzik bilimleri alanlarına interdisipliner yeni bir bakış açısı sunarak gelecekteki ampirik çalışmalara zemin sunmaktadır.