COVID-19 Infectious Disease Pandemic, a Bioethical Perspective, COVID-19 Pandemisine Biyoetik Acidan Bakis


Creative Commons License

Işil Ülman F. Y.

4th International Congress on Public Health , 22. Ulusal Halk Sagligi Kongresi, İstanbul, Türkiye, 13 - 19 Aralık 2020, cilt.1, sa.1, ss.1-2

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Cilt numarası: 1
  • Doi Numarası: 10.13140/rg.2.2.16021.76003
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.1-2

Özet

4. Uluslararası 22. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi, Online 13-19 Aralık 2020

COVID-19 Enfeksiyon Hastalığı Salgınına Biyoetik Açıdan Bakış

Yeşim Işıl Ülman (*)

GİRİŞ

COVID-19 pandemisiyle, kanıta dayalı bilimsel yöntemlere dayalı, acil önlemler alınarak, salgını kontrol etmek üzere hızla karşılık vermek gerekir. Hastalıkla mücadelede bilimsel, tıbbi, hukuki, ekonomik, sosyolojik açılardan ne yapmak gerektiğini anlamanın yanısıra bu mücadelenin “nasıl” yapılacağının, hangi tutum ve davranışlar gözetilerek verileceğinin, bir başka deyişle meselenin etik boyutunun sorgulanmasına da ihtiyaç vardır. Salgının yarattığı sorunlarla mücadelede, etik olarak kabul edilebilir çözümler ararken, insan hakları ve insan onuru temeline dayanan (2) etik ilkeler yol göstericidir.

HALKIN SAĞLIĞI, TOPLUMUN YARARI, ŞEFFAFLIK, HESAP VERİLEBİLİRLİK, AKILCILIK, GÜVEN: Salgın gibi olağandışı dönemlerde, tek tek bireylerin sağlığından çok, tüm toplumun sağlığını; nüfusun sağlığını koruma, geliştirme, hastalıkları, sakatlığı önlenmeyi vurgulayan halk sağlığı yaklaşımı öne çıkar. Epidemiyolojik bulgular, nüfus verileri, nicel hesaplamalar ve amprik risk değerlendirmeleriyle, sağlığın belirleyenlerini dikkate alarak salgının gidişatı üzerine projeksiyon modelleri geliştiren halk sağlığı yaklaşımından yararlanarak; bilimsel bir veritabanına dayanan stratejiler (3) ile salgının gidişatı yönetilmelidir. Salgın yönetiminde, insan ve toplum sağlığı yararına tasarlanmış, çok disiplinli,tüm tarafların eşitlikle temsil edildiği karar süreçleriyle çalışan, çoğulcu, şeffaf, hesap verilebilir, adil kamu politikaları ve stratejileri üreten; akılcı muhakeme ile gecikmeden etkili yanıt verebilen, kamuoyunda güven yaratan işleyişe ihtiyaç vardır.

AYRIMCILIK YAPMAMA: Dezavantajlı grupların korunmasında, sözel ya da fiziksel hiç bir şekilde ayrımcılık ve damgalamaya uğramamaları için ortak sorumlulukla, adaletle davranılmalıdır (4).

ADALET, EŞİTLİK, HAKKANİYET 

Sağlık sisteminde ağır talep yoğunluğu yaşanacağı, sınırlı kaynakların adil biçimde dağıtımında zorluklar çıkabileceği hallerde, herkesin, insan hakları hukuku ve meslek etiği ilkeleri doğrultusunda, eşitlikle ve hakkaniyetle, bireysel ve toplumsal bir hak olarak sağlık hizmetine erişiminin sağlanması önemlidir. Etiğin adalet ve eşitlik ilkeleri ışığında, halkın sağlığını ve güvenliğini koruma sorumluluğunu yerine getirmek, bunu güvence altına almak üzere tedbirler geliştirmek, sağlık sistemine destek sağlayan politikalar uygulamak hükümetlerin görevidir. 

Bireyler de, karşılıklılık prensibi gereği (5), bulaşıcı hastalığının yayılmasını önlemek üzere, el hijyenini sağlayarak, toplumsal hareketliliklerini kısıtlayarak, sokağa çıkmayarak, diğer insanlarla aralarında sosyal mesafeyi koruyarak, sosyal izolasyon, karantina kurallarını uygulayarak üzerlerine düşen görevi sorumlulukla yerine getirmelidirler (6). Bu kuralların herkese eşitlikle, şeffaf, açık, denetlenebilir biçimde uygulanmasının hukuki alt yapısını ve işleyişini sağlamak; yurttaşların istihdam, gelir, sosyal güvenlik kaybı gibi zararlarını telafi eden sosyal destek stratejileri geliştirmek yöneticilerin görevlerindendir (7). 

SORUMLULUK, DAYANIŞMA, ÇOĞULCULUK, İNSAN HAKLARI VE ONURU
Sonuç olarak, içinde bulunduğumuz küresel sağlık krizi ilemücadelede, kanıta dayalı bilimsel tıbbi müdahale sürerken; gelişmelerin açıklıkla ve gerçekçiliklekamuoyuyla paylaşıldığı; herkese insan onuruna vehaklarına uygun eşitlikle muamele edildiği, karantina veizolasyon durumlarında kişi özerkliğinden, toplum sağlığıadına orantılı fedakarlık beklendiği (8); insanlar,hastaneler ve ülkeler arasında dayanışma ve işbirliğinindesteklendiği; hükümetlerin hesap verilebilirlikle halkınihtiyaçlarına cevap verebildiği, iktisadi hayatın karşılıklıişbirliği ve dayanışma ile desteklendiği, insan haklarına veonuruna uygun, insani, çoğulcu, etik değerleri kılavuz alantutum ve davranışlar önerilir.
KAYNAKLAR
1. Ülman YI, COVID-19 Enfeksiyon Hastalığı Salgınına Biyoetik Açıdan Bakış, ACU Saglık Bil. Derg 2020; 11(3):365-371.
2.UNESCO Statement on COVID-19, International Bioethics Committee (IBC) and the UNESCO World Commission on the Ethicsof Scientific Knowledge and Technology (COMEST) SHS/IBC-COMEST/COVID-19, Paris, 26 March 2020.
3.Childress J ve ark. Public Health Ethics: Mapping the Terrain Jour. of Law, Medicine &Ethics, 2002;30: 170-178
4.Council of EuropeOviedo Convention on Human Rights and Biomedicine (Erişim 10.12.2020.
5.Upshur R. The Ethics of Quarantine Virtual Mentor Medicine and Society, 2003;5(11):393-395
6.Lei R, Qiu R. Report from China: Ethical Questions on the Response to the Coronavirus, Hastings Center Bioethics ForumEssay,January 31, 2020. (Erişim 10.12.2020).
7.Emanuel E ve ark. Fair Allocation of Scarce Medical Resources in the Time of Covid-19, NEJM, April 10, 2020
8.Nuffield Council on Bioethics, Ethical considerations in responding to the COVID-19 pandemic Rapid policy briefing, (Erişim 10.12.2020