Yaşlanan Nüfus ve Artan Uluslararası Hareketlilik Bağlamında Medikal Repatriasyon ve Sınır Ötesi Hasta Transferlerinin Sağlık Yönetimi Açısından Değerlendirilmesi: Türkiye İçin Bir Derleme

Kavraz Y., Cinnet İ., Kuğu B. B.

9. Uluslararsı 19. Ulusal Sağlık ve Hastane İdaresi Kongresi, Diyarbakır, Türkiye, 7 - 09 Ekim 2026, ss.841-850, (Tam Metin Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
Basıldığı Şehir: Diyarbakır
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.841-850
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Adresli: Evet

ÖZET

Amaç: Nüfusun yaşlanması ve uluslararası hareketliliğin artması, yurt dışında hastalanan ya da yaralanan

bireylerin tıbbi gözetim altında ülkelerine geri taşınmasını, yani medikal repatriasyonu, sağlık sistemleri

için giderek önem kazanan bir yönetim alanı hâline getirmektedir. Bu çalışmanın amacı, medikal

repatriasyon ve sınır ötesi hasta transferlerini sağlık yönetimi perspektifinden değerlendirmek ve Türkiye

açısından geliştirilmesi gereken yönetimsel alanları ortaya koymaktır.

Gereç ve Yöntem: Anlatı derlemesi olarak tasarlanan çalışmada, ağırlıklı olarak 2020–2026 yıllarında

yayımlanan bilimsel makaleler, Dünya Sağlık Örgütü ve Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü yayınları

ile ulusal mevzuat amaçlı olarak seçilmiştir. Bağlam sağlamak amacıyla alanın iki temel çalışması da

değerlendirmeye alınmış ve toplam 14 kaynak tematik olarak sentezlenmiştir.

Bulgular: Medikal repatriasyon; klinik karar verme, transfer yönteminin seçimi, nitelikli personel, tıbbi

bilgi aktarımı, finansman, sigorta, hukuki sorumluluk ve transfer sonrası bakımı kapsayan çok boyutlu bir

süreçtir. Güncel kohort verileri, repatriye edilen hastaların çoğunluğunun ileri yaşta olduğunu ve

transferlerin dörtte birinden fazlasında uçuş içi müdahale gerektiğini göstermektedir. Olumsuz sonuçlar

çoğunlukla yetersiz bilgi ve iletişim ile belirsiz sorumlulukla ilişkilendirilmektedir. Türkiye’de kamu

kanalıyla yürütülen nakillerde Dışişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve 112 Komuta Kontrol Merkezlerini

kapsayan merkezi bir süreç bulunmakla birlikte, özel sektörün yürüttüğü sınır ötesi transferlere ilişkin

süreç standartları ve hakemli çalışmalar sınırlıdır.

Sonuç: Medikal repatriasyon, sağlık sistemlerinde ayrı bir koordinasyon ve yönetişim alanı olarak ele

alınmalıdır. Türkiye için yönetişim, kaynaklar ile bilgi ve süreklilik eksenlerinde bütüncül bir yaklaşım;

kamu deneyiminin özel sektörle ortak standartlar çerçevesinde bütünleştirilmesi ve operasyonel verilere

dayalı araştırmalar önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Medikal repatriasyon, Sınır ötesi hasta transferi, Yaşlanan nüfus, Uluslararası

hareketlilik, Sağlık yönetimi

ABSTRACT

Aim: Population ageing and increasing international mobility are turning medical repatriation, the

medically supervised return of people who become ill or injured abroad, into an increasingly important

management area for health systems. This study aims to evaluate medical repatriation and cross-border

patient transfers from a health management perspective and to identify the managerial areas that need to

be developed in Türkiye.

Material and Method: This study was designed as a narrative review. Scientific articles published mainly

between 2020 and 2026, publications of the World Health Organization and the United Nations World

Tourism Organization, and national legislation were purposively selected. Two seminal studies in the field

were also included to provide context, and a total of 14 sources were synthesized thematically.

Results: Medical repatriation is a multidimensional process encompassing clinical decision-making,

selection of the transport mode, qualified personnel, transfer of medical information, financing, insurance,legal responsibility, and post-transfer care. Recent cohort data show that most repatriated patients are

older adults and that more than one quarter of transports require in-flight intervention. Negative outcomes

are mostly associated with insufficient information and communication and unclear responsibility. In

Türkiye, transfers through the public channel follow a centralized process involving the Ministry of Foreign

Affairs, the Ministry of Health, and 112 Emergency Command and Control Centers; however, process

standards and peer-reviewed studies on cross-border transfers carried out by the private sector remain

limited.

Conclusion: Medical repatriation should be addressed as a distinct area of coordination and governance

within health systems. For Türkiye, a comprehensive approach along the axes of governance, resources, and

information and continuity, integration of public-sector experience with the private sector under common

standards, and research based on operational data are recommended.

Keywords: Medical repatriation, Cross-border patient transfer, Population ageing, International mobility,

Health management