Agramatik primer progresif afazide anlatı örneklerinin sistematik analizi


Creative Commons License

Seckin M. , Savaş M.

10. Ulusal Alzheimer Kongresi , İstanbul, Turkey, 5 - 08 November 2020, pp.30

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: İstanbul
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.30

Abstract

SS - 17

AGRAMATİK PRİMER PROGRESİF AFAZİDE ANLATI ÖRNEKLERİNİN SİSTEMATİK ANALİZİ

Mustafa Seçkin1, Merve Savaş2

1Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Tıp Fakültesi, Nöroloji Anabilim Dalı, İstanbul

2Biruni Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Dil Ve Konuşma Terapisi Bölümü, İstanbul

Amaç: Bu çalışmanın amacı nörodejeneratif hastalıkların dil varyantı olan primer progresif afazi (PPA)

sonucunda gelişen gramer bozukluklarının sistematik olarak incelenmesidir.

Gereç ve Yöntem: Sekiz agramatik PPA hastası ve 12 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edildi. Katılımcılara

verilen resim anlatma görevi sırasında anlatı örnekleri bir ses kayıt cihazı ile kaydedildi. Konuşma çıktıları

daha sonra Systematic Analysis of Language Transcripts (SALT clinical v9) yazılımı kullanılarak kantitatif

olarak analiz edildi.

Bulgular: Kontrol grubu ile kıyaslandığında PPA hastalarında dakikada üretilen kelime sayısının (86.05’e

karşılık 44.7) düşük ve ortalama sözce uzunluğunun (9.26’ya karşılık 6.35) kısa olması PPA grubunda dil

yapısındaki tutukluk ile ilişkili olarak değerlendirildi. Ayrıca yine kontrol grubu ile karşılaştırıldığında PPA

grubu ve kontrol grubu arasında basit cümle üretimi arasında fark olmaması buna karşın kontrol grubuna

oranla PPA grubunda daha az sayıda karmaşık (8.83’e karşılık 1.87) ve sıralı cümle (3’e karşılık 0.37) üretiminin

olması, azalan morfosentaktik becerileri ortaya koymaktadır. Kapalı sınıf sözcükler olarak bilinen bağlaç

ve ilgeç kullanımları kontrol grubu lehinedir. Zamir üretimleri açısından iki grup arasındaki farkın düşük

bulunması (9.75’e karşılık 8.5) PPA’da azalan sözel akıcılık ve kelime bulma güçlüğünü kompanze edici bir

mekanizma olarak ortaya çıkması biçiminde yorumlanabilmektedir. Eylemlere gelen zaman çekim ekleri

incelendiğinde PPA hastalarının toplam zaman çekimi üretiminin (11.62) kontrol grubuna yakın (12.33)

olduğu ancak –mIş kullanımının PPA grubunda (2.87) kontrol grubuna göre (4.58) azaldığı gözlenmiştir.

Sonuç: SALT yazılımı kullanılarak Türkçe konuşan PPA hastalarındaki agramatizm bulguları başarılı bir

şekilde gösterildi. Türkçe edinim hiyerarşisinde şimdiki zaman eki olarak bilinen -Iyor ve bilinen geçmiş

zaman eki olan –dI daha erkendir. PPA grubunda –mIş ekinin üretiminde gözlenen belirgin düşüş ve diğer

eklerin kullanımının görece daha fazla olması nörodejeneratif afazilerde geç edinilen yapının daha erken

kaybedildiği ve erken edinilen yapıların korunduğu savını destekler niteliktedir. Ayrıca, –mIş’li geçmiş zaman

kullanımlarının ötekinin perspektifini tahmin etme ve çıkarım boyutları göz önünde bulundurulduğunda

PPA’da pragmatik bozulmaların da görülebileceği fikrini gündeme getirmektedir.