Görme Engelli Kadınlara Yönelik Erişilebilir Meme Sağlığı Eğitimi: "Braille’nin Eli" Projesi Deneyimi

Eğitimde İyi Uygulamalar Sempozyumu -II-, İstanbul, Türkiye, 8 - 09 Ekim 2026, (Yayınlanmadı)

Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
Basıldığı Şehir: İstanbul
Basıldığı Ülke: Türkiye
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Görme Engelli Kadınlara Yönelik Erişilebilir Meme Sağlığı Eğitimi: "Braille’nin Eli" Projesi Deneyimi

Yazar(lar): Betül Okay¹, Bahire Ulus², Gözde Gür³

¹Acıbadem Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, İstanbul, Türkiye. E-posta: betul.okay@acibadem.edu.tr | ORCID: 0009-0003-0995-9744

²Acıbadem Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, İstanbul, Türkiye. E-posta: bahire.ulus@cibadem.edu.tr | ORCID: 0000-0001-7505-1310

³Acıbadem Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, İstanbul, Türkiye. E-posta: gozde.gur@cibadem.edu.tr | ORCID: 0000-0002-9671-6438

* Sorumlu / Sunum yapacak yazar

Özet

Amaç: Sağlık eğitiminde bireysel farklılıkları ve öğrenim gereksinimlerini merkeze alan yaklaşımlar, eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması açısından giderek önem kazanmaktadır. Bu bildiride, Toplumsal Duyarlılık Projesi dersi kapsamında hemşirelik öğrencileri tarafından Altı Nokta Körler Derneği Şişli Şubesi iş birliğiyle yürütülen "Braille'nin Eli" projesinin, görme engelli kadınlara yönelik erişilebilir ve bireyin gereksinimlerine duyarlı bir sağlık eğitimi modeli geliştirme sürecine katkısının paylaşılması amaçlanmıştır. Projenin temel hedefi, görme engelli kadınların meme kanseri konusunda bilinçlenmelerini sağlamak, kendi bedenlerini tanımalarına ve olası değişiklikleri fark etmelerine imkân vermek ve erken tanının önemini vurgulamaktır.

Yöntem: Proje sürecinin tüm aşamaları -ihtiyaç analizi, STK iş birliği, bütçe ve materyal planlaması, uygulama ve değerlendirme- öğrenciler tarafından iş birlikli ve akran destekli bir çalışmayla aktif olarak yürütülmüştür. 23 Kasım 2025'te derneğin Şişli Şubesi'nde 29 görme engelli kadına, pirinç doldurulmuş balonlardan oluşturulan dokunsal meme maketleri ve ses kaydı içeren QR kod gibi erişilebilir eğitim teknolojileriyle desteklenen bir eğitim verilmiş; katılımcılara uygulamalı gösterim yapılarak sorularına bireysel olarak yanıt verilmiştir. Ölçme-değerlendirme süreci, görme engelli bireylere uygun biçimde yeniden tasarlanarak ön test-son test uygulamasıyla yürütülmüştür.

Bulgular: Ön test-son test karşılaştırması, katılımcıların KKMM bilgi düzeyinde belirgin bir artış olduğunu göstermiştir. Katılımcılar dokunsal maket üzerinde muayene tekniğini uygulamalı olarak öğrenmiş, QR kod materyaliyle bilgiye bağımsız ve sürekli erişim imkânı kazanmıştır. Öğrencilerin; farklı gereksinimleri olan bireylere yönelik eğitim materyali geliştirme, empati kurma, kapsayıcı iletişim becerileri ve sivil toplum kuruluşuyla iş birliği yapma konularında deneyim kazandığı belirlenmiştir.

Sonuç: "Braille'nin Eli" projesi deneyimi, hemşirelik eğitiminde öğrenci merkezli ve bireyin gereksinimlerine duyarlı sağlık eğitimi uygulamalarının, dezavantajlı grupların sağlığa erişimine katkı sağlarken öğrencilerin kapsayıcı eğitim, empati ve yaşam boyu öğrenme becerilerini de desteklediğini göstermektedir. Bu tür erişilebilir uygulamaların hemşirelik müfredatında yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Görme engelliler, Meme kanseri, Erişilebilir sağlık eğitimi, Toplumsal duyarlılık projesi, Hemşirelik eğitimi