Hemşirelerde yararsız tedavi tutumunun ahlaki sıkıntı ve işten ayrılma niyeti ile ilişkisinin incelenmesi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Koç Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Fahriye Oflaz
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu
çalışma hemşirelerin yararsız tedaviye karşı tutumlarının değerlendirilmesi ve
yararsız bakım uygulamalarının hemşirelerde ahlaki sıkıntı yaşama durumu ve
işten ayrılma niyeti ile ilişkisini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır.
Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak yapılan bu araştırma, Nisan-Mayıs 2021
tarihleri arasında, İstanbul ilinde çalışan hemşirelerde çevrimiçi (online)
olarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini İstanbul ilinde çalışmakta olan
478 hemşire oluşturmaktadır. Eksik veri girişi olan 53 giriş değerlendirme dışı
bırakılmış olup, genel olarak değerlendirme yapmayı sağlayacak olan 425
hemşirenin yanıtları değerlendirmeye alınmıştır. Veri toplama aracı olarak
Bireysel Tanımlayıcı Özellikler Formu, Hemşirelerde Yararsız Tedaviye Karşı
Tutum Ölçeği, Ahlaki Sıkıntı Ölçeği ve İşten Ayrılma Niyeti Ölçeği
kullanılmıştır. Veriler SPSS 25 programı ile analiz edilmiştir. Verilerin
değerlendirilmesinde Kruskal Wallis testi, bağımsız gruplarda t testi ve tek
yönlü varyans analizi yapılmıştır. Çalışmaya katılan hemşirelerin çoğunluğunun
kadın (%74,4) olduğu; yaş ortalamasının 29,13 yıl olduğu; yarısından fazlasının
evli (%55,8) olduğu görülmüştür. Çoğunluğun lisans (%48,0) ve lisansüstü
(%24,7) mezunu olduğu, mesleki deneyimin ortalama 5 yıl olduğu görülmüştür. Araştırmaya
katılan hemşirelerin yarısından fazlası (%51,4) yararsız tedavi kavramını
duymadıklarını, büyük çoğunluğu (%76,4) ise bu kavramı daha önce servislerinde
kullanmadıklarını ifade etmişlerdir. Literatürde de yararsız tedavi kavramı
hakkındaki araştırmaların az olması göz önüne alındığında; kavramın ülkemizde
yeni yaygınlaşmaya başladığını ve ülkemizdeki hemşirelerin yararsız tedavilerin
tanımı ve kapsamı hakkında yeterli bilgiye sahip olmadıklarını göstermektedir.
Araştırma sonuçları incelendiğinde hemşirelerin büyük çoğunluğu (%94,5)
çalıştıkları kurumlarda yararsız tedaviye ilişkin bir protokol olmadığını ve
daha önce hiç tedaviyi esirgeme/sonlandırma kararına (%76,9) katılmadıklarını
belirtmişlerdir. Araştırmada cinsiyet, eğitim durumu, mesleki deneyim ve
çalıştıkları birim değişkenlerinin, tüm ölçek puanlarını etkilediği
görülmüştür. Ölçeklerin arasındaki ilişki incelendiğinde, Yararsız tedavi
tutumu ile ahlaki sıkıntı arasında pozitif yönde düşük düzeyde; yararsız tedavi
tutumu ile işten ayrılma eğilimi arasında negatif yönde orta derecede ilişki
bulunmuştur. Ayrıca ahlaki sıkıntı düzeyi ile işten ayrılma eğilimi arasında
negatif yönde düşük düzeyde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Araştırma
sonucunda beklenin aksine yararsız tedaviye karşı tutum ölçek puanı arttıkça,
ahlaki sıkıntı artmakta fakat işten ayrılma eğilimi azalmaktadır. Hemşirelere
yönelik eğitimlerin, destekleyici çalışmaların arttırılması ve yaşam sonu
tedaviler hakkında yasal bir düzenleme oluşturulması önerilmektedir.