Tip 1 diyabetli bireylerde diyetin karbonhidrat miktarı ve glisemik indeksinin kan glukoz değişkenliği ve serbest yağ asitlerine etkisi

SELDA SEÇKİNER

Tip 1 diyabetli bireylerde diyetin karbonhidrat miktarı ve glisemik indeksinin kan glukoz değişkenliği ve serbest yağ asitlerine etkisi

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SELDA SEÇKİNER

Danışman: Murat Baş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Araştırma farklı karbonhidrat miktarı (KH) ve glisemik indeks (GI) içeren dört diyet örneğinin glisemik değişkenlik (GD) ve pazma serbest yağ asitine (SYA) etkisini gözlemlemek amacıyla yaşları ortalama 29, insülin kalemi kullanan 17 tip 1 diyabetlide (T1DM) yürütülmüştür. Bireyin enerji ihtiyacına göre; Diyet1 (D1) %40 KH-düşük GI (DGI), diyet 2 (D2) %40 KH-yüksek (YGI), diyet3 (D3) %60 KH- DGI, diyet4 (D4) %60 KH-YGI içerikli diyetin oluşturduğu cros-over planlanmış araştırmadır. SYA, trigliserit (TG), keton, fruktozamin değerlendirilmiştir. AUC'de (p=0,783), ortalama KG'larında (p=0,276); GD'de (p=0,589), hedef aralıkta geçen sürede (Tıme in Range-TIR) (p=0,923) gruplarda anlamlı farklılık bulunmamıştır. Diyet1, SYA'leri istatistiksel olarak belirgin yüksek (p<0,014), TG; D1'te anlamlı yüksektir (p=0,002). D1-D2'de keton negatiftir (p=0,219; p=0,375). Fruktozamin, diyetler arasında istatistiksel anlamlı değildir (p=0,108). Öğünlere göre insülin dozunda; bolus ve bazal insülin dozları DGI'te yüksek GI'e göre anlamlı düşüktür (p<0,001; p=0,041). Karbonhidrat miktarlarına verilen duygusal yanıt gruplarda anlamlı bulunmamıştır (p=0,407). Vücut ağırlığı (p=0,042), bel çevresi (p=0,010) gruplar arasında anlamlı farklıdır. Diyetler içinde besin değeri ile doymuş yağ, kolesterol miktarı düşüklüğü ve vitamin-mineral alım düzeylerinin yeterliliği ile en göze çarpan D3'dür ancak GD, D3'de diğer gruplara göre anlamlı farklılık bulunmamıştır. Sonuç olarak farklı diyet müdahaleleri GD üzerinde karbonhidrat miktarından bağımsız, GI içeriğiyle SYA, trigliseritleri etkileyerek kardiyovasküler hastalık(KVH) riskini arttırabilir. Diyabetli bireylerin beslenme önerilerinde karbonhidrat miktarını azaltmak GD'de belirgin fark yaratmamıştır. Tıbbi beslenme tedavisinde karbonhidrat miktarı kadar içeriği, öğünün kompozisyonu metabolik kontrolü ve komplikasyon riskini azaltabilir. T1DM'lilerde ılımlı karbonhidrat ve DGI'li beslenme kan glukoz değişkenliği ve KVH riski için önemlidir.