İçecek tüketim miktarı ve türünün vücut kompozisyonuna, biyokimyasal parametrelere ve metabolik sendrom oluşumuna olan etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ NADİDE CAN
Danışman: Murat Baş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Metabolik sendrom (MetS) abdominal obezite, hipertansiyon, açlık glikozun artması ve lipid profilinin bozulması (HDL düzeyinin düşmesi, LDL düzeyinin artması) ile tanımlanır. Metabolik sendromun patogenezi %10'u genetik faktörlerle açıklanır. Birçok çevresel faktörün MetS'i etkilediği bilinmektedir. Metabolik sendrom, yaşam stili, fiziksel aktivite ve sigara içmek ile yakından ilşkilendirilmiştir. Yeterli miktarda sebze ve meyve, tam tahıllılar ve süt ve süt ürünleri tüketmek metabolik sendrom riskini azaltabileceği, rafine şeker tüketiminin de MetS görülme riskini arttırabileceği belirtilmiştir. Asitli ve enerjisi yüksek içecek tüketimi tüm dünyada giderek artmaktadır. Özel pazarlama mevzuatının eksikliğinden ve düşük maliyeti olmasından dolayı bu tarz içecekler suya göre tercih edilmeye başlanmış ve tüketimleri giderek artmaktadır. Diyette içecek tüketiminin artması ve katı gıdaların azalması daha fazla disakkarit tüketilmesine yol açmaktadır. Son zamanlar yapılan birçok geniş skalalı kohort çalışması asitli ve enerjisi yüksek içecek tüketimi ile MetS arasında pozitif ilişki olduğunu işaret etmektedir. Bu çalışmanın amacı, içecek tüketim miktarı ve türünün vücut kompozisyonuna, biyokimyasal parametrelere ve MetS oluşumuna olan etkisininin değerlendirilmesidir. Çalışmaya 154 kişi katılmıştır. Çalışmada, enerji alımı, sigara içme süreleri ve yaş kontrol edilip analizler yapılmıştır. Sonuç olarak; MetS olan erkeklerin içecekten gelen enerjisi metabolik sendrom olmayanlara göre anlamlı olarak pozitif düzeyde ilişkili bulunmuştur. Araştırmada MetS olan kişilerin şekerli içecek tüketimleri beden kütle indeksi (BMI) grupları arasında anlamlı farklılıklar göstermektedir. Gruplar arasındaki farklılıklar değerlendirildiğinde, obez kişilerin ortalama gazlı ve enerjisi yüksek içecek tüketim değeri anlamlı olarak hafif obez kişilerin ortalama değerinden daha yüksektir. Buna ek olarak MetS olan kadınların vücut yağ yüzdesi ve viseral yağ alanı ile şekerli içecek tüketim miktarları arasında negatif; vücut yağ kütlesi, viseral yağ alanı ve kalça çevresi ile tatlandırıcılı içecek tüketim miktarları arasında pozitif yönde ve normal düzeyde; vücut suyu ve vücut kas kütlesi ile alkollü içecek tüketim miktarları arasında pozitif yönde normal düzeyli ve anlamlı bir ilişki vardır. Metabolik sendromlu kadınların vücut yağ kütlesi, viseral yağ alanı ve kalça çevresi ile alkollü içecekten gelen enerji arasında pozitif yönde, normal düzeyli ve anlamlı bir ilişki vardır. Sonuç olarak MetS ve içecek tüketim miktarı ve türünün arasında bir ilişki olduğu bilinmektedir. Bu konuda içecekler hakkında daha derin analiz yapabilmek için örneklemi daha geniş çalışmalara ihtiyaç vardır.